Yiyiniz içiniz ancak israf etmeyiniz (Araf 31)
Banu Atabay'ın lezzetler.com Yemek Tarifleri Sitesi

Pumpernickel, geleneksel olarak hamur mayası marş ve kaba öğütülmüş çavdar ile yapılan tipik olarak ağır, hafif tatlı bir çavdar ekmeğidir. 24 saat kadar buharlı fırında pişirilir. Çavdar unundaki şekerlerin doğal olarak oluşan tatlılığı, ekmeğin derinine inerek büyük bir lezzete dönüştürmesine yardımcı olur. Pumpernickel Vestfalya bölgesinde yüzlerce yıldır tüketiliyor. Günümüzde Soest kasabasında bir fırın 1570ten beri aynı reçeteyle pumpernickel yapıyor.